STEVE BIKO


je stierf door wrede rassenhaat
hun angst verwerd tot doden
biddend en wel tot Gode
bevreesd voor zwarten, roden
we weten toch hoe dat gaat

je stierf door wrede rassenhaat
apartheid vroeg om doden
geweld was in de mode
en wet in de apartheidsstaat

je stierf door wrede rassenhaat
vermenging was verboden
verzet de enig juiste daad

bevrijding kwam – voor jou te laat
je stierf door wrede rassenhaat

Jan woordenaar Bontje, 23 juni 2020

Steve (Stephen Bantu) Biko (1946 – Pretoria, 12 september 1977) was een fakkeldrager voor de burgerrechten voor iedereen in Zuid Afrika en (dus) strijder tegen de apartheid. Hij werd, na een 12 uur durende autorit van 1200 km die hem zwaar moet zijn gevallen, gruwelijk gemarteld en ten slotte vermoord.

Peter Gabriel schreef een lied over Biko. De tekst van “Biko” begint als nieuwsverhaal met de regel “September ’77, Port Elizabeth, weather fine, it was business as usual in police room 619”, verwijzend naar de maand, de locatie en de politieruimte waar Biko werd mishandeld. De Engelse tekst wordt regelmatig onderbroken door de zin “Yila Moja”, wat in het Xhosa “Kom, geest” betekent; Biko is dood, maar zijn geest leeft nog. De rest van het nummer geeft kritiek op het geweld tijdens de apartheid en motiveert de luisteraar om zich te mengen in de strijd tegen apartheid.

Schrijver André Brink overleden 6 februari 2015


De Zuid-Afrikaanse schrijver André Brink (79) is vrijdagavond 6 februari 2015 aan boord van een KLM vlucht van Amsterdam naar Kaapstad overleden. Brink was op weg vanuit België waar hij een eredoctoraat van de Universiteit van Leuven had ontvangen.

De Zestigers

André Philippus Brink werd op 29 mei 1935 geboren in Vrede, ten zuidoosten van Johannesburg in de provincie Vrystaat (vroeger Oranje Vrijstaat) in Zuid-Afrika. Hij haalde zijn masters in Engels en Afrikaans aan de Universiteit van Potchefstroom in Zuid Afrika. In de jaren 60 van de 20ste eeuw was hij samen met de dichter Breyten Breytenbach een van de sleutelfiguren van de Zuid Afrikaanse literaire beweging die bekend stond als ‘de Zestigers’. Zij ageerden tegen de Apartheid in hun land en gebruikten juist het Afrikaans als taal om het racistische regime aan de kaak te stellen. Een aantal boeken van Brink werd dan ook gecensureerd.
Brink schreef overigens ook in het Engels. Naast schrijver was hij professor Engels aan de Universiteit van Kaapstad. Ook woonde hij enkele jaren in Parijs. Sommige van zijn boeken zijn deels op deze tijd gebaseerd, zoals ‘Die ambassadeur’. Zijn roman ‘’n Droë wit seisoen’ werd in 1989 verfilmd (A Dry White Season) met Donald Sutherland in de hoofdrol. In 1980 ontving hij de Martin Luther King Prize en in Frankrijk de Prix Médicis Étranger. In 2003 werd hem de Alan Paton Award toegekend voor zijn boek The Other Side of Silence.

Prijzen

Brink werkte tientallen jaren aan de Rhodes Universiteit in Grahamstad in de Zuid Afrikaanse provincie Oos Kaap (Eastern Cape) en won veel prijzen voor zijn literaire werk. Zo kreeg hij drie keer de CNA prijs, de belangrijkste Zuid-Afrikaanse literaire onderscheiding, en werd hij twee keer genomineerd voor de Man Booker Prize.

 

Madiba is niet meer 5.12.2013


Madiba, de koosnaam voor Nelson Mandela, is niet meer.
De wereld heeft een groots en groot mens verloren. 
Madiba: R.I.P.

Nelson Rolihlahla Mandela (IPA xoˈliɬaɬa manˈdeːla; uitspraak in het Xhosa) (Mvezo, Oost-Kaap, Zuid Afrika, 18 juli 1918 – Johannesburg, Zuid Afrika, 5 december 2013)
Nelson Rolihlahla Mandela (IPA xoˈliɬaɬa manˈdeːla; uitspraak in het Xhosa) (Mvezo, Oost-Kaap, Zuid Afrika, 18 juli 1918 – Johannesburg, Zuid Afrika, 5 december 2013)

Verslag van de 15de LiteRAR en Muziek, gehouden op 17 november 2013


Verslag van de 15de LiteRAR en Muziek, 17 november 2013

De laatste LiteRAR, zoals de meesten het evenement afkorten, van het jaar 2013. Een bewogen jaar op velerlei gebied…

Koos Verkerk, voorzitter van de vereniging RAR, nam als gebruikelijk als eerste het woord en hield zijn Kooserie over “Koos zijn RAR” dat hij zo liefheeft.

IMG_0563

Lees verder “Verslag van de 15de LiteRAR en Muziek, gehouden op 17 november 2013”

Gedicht: Moeder Afrika


Moeder Afrika

zwart continent
bruin continent
blank continent
gekleurd continent

geblakerd werelddeel
baarmoeder van farao’s en koninkrijken

land van dansende voeten
zand & woud
watervallen & droogte
verspilling & hongersnood
slavenhandelaren & predikers
kolonisten en kindsoldaten
investeringsmaatschappijen en telefoongrondstoffenwarlords

overgrootmoeder van
jazz
reggae
blues
soul
R&B
Cubaanse ritmes
Surinaamse melodieën
Braziliaanse klanken
vermengd met Indiaans Europees Amerikaans bloed

Lumumba
Madiba
Albert Camus
Steve Biko
Breyten Breytenbach
Kwame Nkrumah
Samora Machel
Matoub
Frantz Fanon
werden er geboren en getogen
spraken de hele wereld toe
spraken miljoenen aan

van Congo tot Guinee Bissau
van Tahrirplein tot Mozambique
van Soweto tot Angola
van Algiers tot Kaap de Goede Hoop
klinkt jouw machtige stem
roep jij op tot vrijheid: Amandla!
ondanks grote nederlagen en vele mislukkingen
:
‘de mens in opstand’
‘de verworpenen der aarde’
‘free free free Nelson Mandela’

Romeinen Arabieren
Feniciërs Nubiërs
fellahs freedom fighters
baanden jouw weg naar de toekomst
gelouterd door tegenslagen
gebrandmerkt
vernederd door Holland’s dominees
gegeseld
gekrenkt door Albion’s lords

begeesterd door de lokroep van de vrijheid
jouw kleren bevlekt met alle kleuren bloed
zullen gereinigd worden
door de geschiedenis
humaniteit
bescheidenheid
vastberadenheid
liefde
poëzie
muziek
dans
maar vooral door s o l i d a r i t e i t

Moeder Afrika, Afrikamandla !

© Jan Bontje juli 2013