Sedoka


De sedoka of keervers is een van oorsprong Japanse dichtvorm, verwant aan haiku, senryu, tanka, waka, renga, haikai en kyoka. De sedoka (ook geschreven als sedóka) is een hoofdherhalend gedicht met een zesregelig lettergrepen schema: 5-7-7 en 5-7-7, dus 38 lettergrepen in totaal, wat min of meer gelijk is aan 38 Japanse klankeenheden of moren.

Het gedicht is inhoudelijk meestal verdeeld in tweeën en zo worden in het gedicht twee perspectieven gegeven over hetzelfde onderwerp. De verdeling gebeurt aan het einde van regels 3 en 5, waarbij in regel 3 een scherpe ommekeer is en in 5 een zachte. Elk deel (dat beschouwd wordt als het halve gedicht) wordt een katauta genoemd. Een sedoka is vaak gericht aan een beminde.

Na de 8ste eeuw raakte deze versvorm in onbruik; er zijn slechts ongeveer zestig sedoka bekend uit die periode. Toch zijn er nog steeds (of weer?) sedoka dichters, ook buiten Japan.

Kakinomoto no Asomi Hitomaro (ca. 662 – ca. 708/710) was een Japanse sedoka dichter; van zijn afkomst en leven is niet veel bekend. In de rij van onsterfelijke Japanse dichters staat hij op nummer 1. In Akashi, Japan, is een heiligdom gewijd aan Hitomaro. Men houdt daar elk jaar een “utakai” (waka feest) dat aan hem gewijd is. (Waka: letterlijk “Japans gedicht”)

haiku over Steve Biko


Steve Biko stierf op 13 september 1977 door moordenaarshanden in Zuid-Afrika tijdens de Apartheid.

Twintig jaar na zijn dood schreef ik een bontje (haiku) die nog steeds opgeld doet:

zoveel jaar later
pijn en bewondering
als ik aan je denk

Jan Bontje 1997

 

Zen? Nee hoor, haiku!


Dit keer een wat oudere bontje (haiku) (uit 1997) waaraan ik gehecht ben:

het zacht gekabbel
van ons piepklein vijvertje
roept de stilte op

Deze bontje (mijn eigen versie van de haiku) is destijds gepubliceerd in mijn eerste en tot nu enige bundel, “ZAL IK VOOR JOU EENS DICHTEN?” (1ste druk dec. 1998; 2de druk jan.1999; 3de druk april 1999, geheel uitverkocht; wat vliegt de tijd…), daarna live door mij voorgedragen voor Radio Voorne op 25 februari 1999 en geplaatst in weekblad De Botlek I (op 19 augustus 2004) in de vaste rubriek Hoekstem die ik toentertijd had.