Jan Campert 1902 – 1942 – 2002 – 2012 – 2013


De dichter, journalist, schrijver en toneelcriticus Jan Remco Theodoor Campert werd in 1902 in het dorpje Spijkenisse geboren. Hij is bij velen vooral bekend door zijn in 1941 geschreven verzetsgedicht Het lied der achttien dooden.

Toen Campert in 1942 een jood in veiligheid probeerde te brengen naar België, werd hij gearresteerd en gevangengezet in Breda en daarna, via o.a. kamp Amersfoort, gedeporteerd naar een concentratiekamp. Hij overleed kort daarna, op 12 januari 1943, in het concentratiekamp Neuengamme. De bruin- en zwarthemden hadden wederom een goed mens omgebracht…

Lees verder “Jan Campert 1902 – 1942 – 2002 – 2012 – 2013”

Gauthier CollectionBox van MatchBoox


Vanaf 29 oktober 2012 presenteert Gauthier Productions, samen metxa0MatchBooxxa0de Gauthier CollectionBox.

MatchBoox gaf Louis Gauthier, creatief producent, carte blanche in het vormgeven van deze collectie. Gauthier benaderde vier favoriete en gelauwerde Nederlandse dichters en schrijvers. Remco Campert, Jules Deelder, Gerrit Komrij en Charlotte Mutsaers waren allen enthousiast en zegden spontaan hun medewerking toe. Zij leverden nieuw dan wel bestaand werk aan. Gauthier ontwierp bijpassende graphics. Zo werden vier literaire kopstukken toegevoegd aan de MatchBoox Collectie.

Helaas heeft xe9xe9n van hen, Gerrit Komrij, het eindresultaat nooit kunnen zien. Maar met zijn toen gemaakte keuze voor het gedicht Alles Blijft is, onbedoeld, een treffend in memoriam aan hem ontstaan. Uiteraard zijn de boekjes ook los te bestellen bij de betere boekhandel of via de webshop, de levertijd bedraagt 2 dagen.

 

 

MUZIEK EN REGEN – een column


Bontje Bondig

Muziek en regen

 

 

Bob Dylan zong ooit over A hard rain is gonna fall. Zo net, in de tuin, want het was eindelijk weer eens warme middag, bladerde ik door een verzamelbundel van Remco Campert getiteld Dichter. En jawel, ook hier regen: in het gedicht Chet Baker, de eerste regel: zijn stem is een zachte regen.

 

Hebben dichters en muzikanten, musici, componisten, wat met regen? Ik weet het niet. Regen, zon, liefde, haat, een oude schoen, werkelijk alles komt in de poxebzie en de muziek vroeg of laat aan bod. De stem van Chet Baker had inderdaad iets van een zachte meiregen. Had, want hij is niet meer. Uit het raam gevallen. In 020. In 1988. Waarschijnlijk onder invloed van drugs. Drugs: ze maken meer kapot dan je lief is. Hij speelde goddelijk en had echt geen drugs nodig om zo prachtig te spelen. Maar hij was gevoelig, en vooral iets te gevoelig voor de verleiding van die dood- en verderfzaaiende rotzooi.

 

Hij was niet de enige. Charlie Parker, bijgenaamd Yardbird of kortweg Bird, die godgeworden saxofonist, is ook kapot gegaan aan die rommel. En Janis Joplin, die nog zxf3veel noten op haar zang had. Af en toe luister ik naar haar muziek en word dan opnieuw meegesleept. Op 20 mei 2012 zong Charlotte in x91LiteRAR en Muziekx92 Me and Bobby McGee van Janis. Geweldigx85 Het was of ze er zelf stond, hoewel ze al in 1970 in het niets verdween. Maar haar muziek leeft voort, en ook zij is niet echt dood, omdat ze in gedachten eeuwig met ons meewandelt.

 

Muziek kan fantastisch zijn. Dat de mensen die haar vertolken soms minder goed tegen het leven kunnen, doet daar niets aan af.

 

xa9 Jan Bontje mei 2012

 

Lees verder “MUZIEK EN REGEN – een column”

Stroomopwaarts


Een column : Stroomopwaarts

Kort na het overlijden van Gerrit Komrij en Rutger Kopland schreef ik onderstaande column.

Bontje Bondig
Bontje Bondig

 

Twee van onze grootste dichters overleden kort na elkaar. De dichters, de poëzie, verweesde. Hoe tegengesteld waren deze 2 reuzen. Het enige wat ze gemeen hadden was het Ko van hun achternamen: Komrij en Kopland.

Dichters plegen geen volken, landen, staten, te leiden. Poëzie is daartoe niet geschikt en ook het karakter van de meeste dichters niet. Slechts bij hoge uitzondering is er sprake van een dichter die politicus werd, zoals de Tsjechische dichter en president Havel. Toch bemoeien dichters zich wel met politiek, d.w.z. met de ontwikkelingen in de samenleving. Terecht: zij hebben vaak een originele kijk op dingen en slagen er soms in mensen op andere gedachten te brengen. Versteende structuren en vastgeroeste werkwijzen te doorbreken. Het “sterft gij oude vormen en gedachten” van de Internationale, hét politieke strijdlied, is niet voor niets door een dichter geschreven!

Het was de inmiddels oude Remco Campert (zijn vader, Jan Campert, is overigens in Spijkenisse geboren) die eens schreef dat de poëzie rivieren stroomopwaarts kan laten stromen. Wie een gedicht letterlijk neemt, snapt er niets van. Dichters immers liegen de waarheid, het zijn geen journalisten. Hoewel die er ook een handje van kunnen hebben de waarheid (hun waarheid) een handje te helpen.

Wie een dichter op zijn woord gelooft, is naïef.

Jan Bontje juli 2012

Column: Credo


Credo

 

‘Ik geloof in een rivier
die stroomt van zee naar de bergen
ik vraag van poxebzie niet meer
dan die rivier in kaart te brengen’.

 

Het gedicht ‘Credo’ van Remco Campert begint met bovenstaand vers dat ‘godsonmogelijk’ ‘waar’ kan zijn. Nu is een credo een ‘belijdenis van diepe, innige overtuiging’ dus Campert heeft het niet voor de kat zijn poes verzonnen. En inderdaad, zoals elke kunstuiting is poxebzie niet ‘realistisch’: het beschrijft de wereld niet, maar schxe9pt er een. Het is niet ‘wetenschappelijk’: het volgt niet de regels van de natuurwetten niet maar ontregelt ze.

 

De poxebzie heeft geen boodschap aan ‘waar’ of ‘onwaar’. Hij toont een wereld die wij met onze ogen niet kunnen zien, met onze landmeterinstrumenten niet kunnen opmeten, laat staan met onze bureaucratische drilmethoden kunnen (mis)leiden. Dwars, tegen de rede in, slingert de dichter zijn verzen door de ruiten van de realiteit en laat de lezer met de brokken zitten. In de kampen waar de ‘overbodigen’ en lastposten zitten, laat hij vogels zingen. In de mijnschachten laat hij het zonlicht doorbreken, in de oorlog de vrede. Hij schenkt onderdrukten zijn nectar opdat zij volhouden en hun juk afwerpen. Hij kleurt de nacht, door de machthebbers als een verstikkende deken over de mensheid uitgespreid, met alle kleuren van de regenboog – als een belofte van waarachtigheid en gerechtigheid. Hij omarmt niet alleen het heelal in twee zinnen maar daalt ook af in het holst van molecuul en subatomaire deeltjes. Hij sloopt Romeinse, Chinese, Berlijnse en gevangenismuren alsof ze van luciferhoutjes zijn. Hij ‘septembert’ dwars door de torenhoge symbolen van Geld en Goud. Hij vertedert, prikkelt en ontregelt als hij zijn ros Pegasus de sporen geeft.xa0Poxebziexa0is mirakels lastig en ‘zou verboden moeten worden.’ Wat dan ook op gezette tijden gebeurt: dictators hebben gevoel voor humor noch voorxa0poxebzie. Pablo Neruda,xa0Bertoltxa0Brecht en Victor Jara kunnen er in des dichters hemel over meepraten…

 

Toch blijven dichters hun geloof in die tegennatuurlijke rivier verkondigen en daarmee de mens verwonderen. Want, om Campert nog maar eens te citeren: ‘Vogels vliegen toch’.

 

(c) Jan Bontje 2005

 

(Eerder geplaatst als column in Weekblad Spijkenisse, 23 augustus 2005)