Gedicht: er klopt een gedicht aan de deur


er klopt een gedicht aan de deur

 

… maar de giraffe zwijgt
in alle talen
wordt de mededeling verspreid:
er is een dichter heengegaan
naar onbekende landen
af en toe
stuurt hij een bericht gedicht
het gaat goed in hotel California
ik praat met Kaváfis en Lucebert
de giraffe – in zwart-wit, dat spreekt –
wandelt door het testbeeld van Michelangelo
in het Louvre
glimlacht Mona Lisa
naar de kast waarin Poetin zit
en naar de inbrekers
die de giraffe zoeken
onderwijl zingt John Lee Hooker
hartverscheurende blues
huilt Janis Joplin diamanten
is het 34 graden
vallen de vogels
op het brood aan
slapen alle poezen
buldert een kanon
(Alle Menschen werden Brüder)
boven Damascus
Tahrir Plein Rode Plein
Plein van de Hemelse Vrede
alle kleuren van de regenboog
wordt een zwarte jongen vermoord
een blanke man onthoofd
schreeuwt een skinhead leegte
groet een randdebiel 88
schijnt de zon
boven Afrika
schrijft een dichter poëzie
tikt een klok de tijd weg
vult de ruimte zich met leegte
vallen muren dictators standbeelden
ontploffen sterren
botsen heelals
ontstaat leven
vergaan werelden
worden baby’s geboren
sterven mensen
onderhandelen leiders
onder een spervuur van blauwe zonnen
gele wolken rode planeten brown sugar
strompelt de mens van oranje naar agent orange
maant Gandhi tot kalmte
droomt een kind
groeit India
zoekt een mier
op tafel wanhopig een uitweg
doorstaat een huis in New Orleans
de overstroming
eb en vloed
yin en yang
zwart en wit
een schaakbord
de tijd is getikt
de giraffe uit beeld
er klopt een gedicht op de deur
ik open en omarm het

© Jan Bontje juli 2013

Gedicht: broodkruimel op de rok van het universum


broodkruimel op de rok van het universum
 
(Lucebert: Ik tracht op poëtische wijze…)
 

te zijn een kruimel op jouw rok
vergruizeld tot een zachte schok
of streling op de reling van een zwart gat
 

(maar niet: de steile mens
die ont-denkend zich ont-riet
verstart
en zich een god wenst
in het diepst van zijn gedachten
die jij schiep zonder het te weten
volledig zonder plan of doel of richting)

te zijn het graan dat zich ont-aart
tot akker voor het nageslacht

te zijn tussenstation tussen eerder toen en daarna dan

een denkende kruimel op jouw baai te zijn…

 

 

© Jan Bontje 2013

Expositie “65 jaar Cobra. Vrijheid en Vitaliteit”, Stedelijk Museum Schiedam t/m 1 september 2013


Karel Appel, Mannetje met de zon, 1947, collectie Stedelijk Museum Schiedam, foto Bob Goedewaagen, copyright Karel Appel Foundation, c.o Pictoright Amsterdam

Vrijheid en Vitaliteit

Het Stedelijk Museum Schiedam presenteert tot en met 1 september 2013 een ruime selectie uit de Schiedamse Cobra-collectie. In de tentoonstelling zijn de topstukken uit de vroege periode van Cobra opgenomen. ‘Knoeiers, kladders en verlakkers‘, met deze woorden werd de kunst van Cobra 65 jaar geleden ontvangen. De experimenten van kunstenaars als Karel Appel, Constant, Corneille, Eugène Brands, Jan Nieuwenhuijs, Anton Rooskens en Theo Wolvecamp veroorzaakten schandalen en dat was ook de bedoeling. Verschillende Nederlandse kunstenaars speelden een hoofdrol in deze beweging. Het experimentele werk werd aanvankelijk sterk verguisd, maar wordt nu door het grote publiek zeer gewaardeerd.
Cobra bestond slechts drie jaar (1948-1951), maar deze kunstbeweging wordt nu door velen beschouwd als de belangrijkste avant-garde beweging in de beeldende kunst van na 1945. Door de spontane expressie als uitgangspunt te nemen voor een geheel nieuwe, experimentele beeldtaal, belichaamt Cobra de herwonnen vrijheid van na de Tweede Wereldoorlog.

Geschiedenis

Op 16 juli 1948 werd bij Constant thuis, op de Henri Polaklaan 25 in Amsterdam, de Experimentele Groep in Holland opgericht in aanwezigheid van Karel Appel, Constant, Corneille, Jan Nieuwenhuijs, Anton Rooskens en Theo Wolvecamp. In augustus voegde ook Eugène Brands zich bij de groep. De Experimentele Groep in Holland ging later dat jaar, samen met gelijkgestemde groepen uit Denemarken en België, op in Cobra. Geliefde onderwerpen waren fantasiedieren en fantasiewezens, neergezet in felle kleuren. Enkele kunstenaars verbeeldden ook de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. De spontane expressie van de Cobra-kunstenaars leidt tot een geheel nieuwe, experimentele beeldtaal.

Tentoonstelling

In de tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Schiedam zijn de topstukken van Cobra uit de eigen collectie te zien en wordt het verhaal verteld over het ontstaan van Cobra. De tentoonstelling omvat ruim zeventig kunstwerken in verschillende technieken (schilderijen, gouaches, aquarellen, tekeningen, sculpturen, grafiek, keramiek), en oorspronkelijke Cobra-documenten (tijdschriften en boekjes). Voor een breed publiek, dat in Cobra is geïnteresseerd bevat de Schiedamse verzameling veel belangrijk werk.
De Schiedamse Cobra-collectie werd al in de jaren 1950 opgebouwd, toen nog maar weinig musea hedendaagse kunst verzamelden. Daarmee is de Schiedamse verzameling, samen met die van het Amsterdamse Stedelijk, de belangrijkste vroege Cobra-collectie in Nederland. Vooral de Nederlandse Cobra-kunstenaars zijn verzameld. Het museum bezit werk van alle leden van de oorspronkelijke Experimentele Groep: Karel Appel, Eugène Brands, Constant, Corneille, Jan Nieuwenhuijs, Anton Rooskens en Theo Wolvecamp. Daarnaast is er verwant werk van Lucebert, Jan Elburg en Lotti van der Gaag in de collectie opgenomen. Het Stedelijk Museum Schiedam kocht de Experimentelen uit het reguliere aankoopbudget, in de volle overtuiging daarmee een verzameling aan te leggen ‘die representatief is voor de eigentijdse kunst’, zoals conservator Daan Schwagermann het destijds formuleerde. Door schenkingen, langdurig bruiklenen en een incidentele aankoop kan het museum de collectie nog steeds versterken.

Schiedamse verzamelaars

De tentoonstelling ‘65 jaar Cobra. Vrijheid en Vitaliteit‘ laat de Schiedamse Cobra-collectie zien, die destijds onder invloed van vooraanstaande Schiedamse particuliere verzamelaars bijeen is gebracht, in het bijzonder door de drukker Goos Verweij (als bestuurslid van de Vereniging Vrienden) en de jurist Piet Sanders (lid van de museumcommissie) die destijds Schwagermann op verschillende manieren bijstonden. Zij kochten van verschillende experimentele kunstenaars met wie ze bevriend waren en zorgden voor de contacten tussen het museum en de kunstenaars, die tot tentoonstellingen en aankopen leidden. In die zin droegen ze in belangrijke mate bij aan de vroege waardering voor Cobra.
Goos Verweij en Piet Sanders hebben vele werken geschonken aan het museum. Vorig jaar (2012) nog ontving het museum een unieke en belangrijke wandsculptuur ‘Moeder en kind‘ (1951) van Karel Appel die nu een prominente plaats in de tentoonstelling heeft.
Naast de Schiedamse verzamelaars hebben in de afgelopen jaren ook andere verzamelaars uit Nederland belangrijke werken geschonken of in langdurig bruikleen gegeven.

Tentoonstelling

Stedelijk Museum Schiedam
Hoogstraat 112, 3111 HL Schiedam
Van 26 januari t/m 1 september 2013

(Afbeelding bovenaan:Karel Appel, Mannetje met de zon, 1947, waterverf, krijt op papier, 44,0 x 55,6 cm, collectie Stedelijk Museum Schiedam, foto: Bob Goedewaagen, © Karel Appel Foundation, c/o Pictoright Amsterdam)

Mecenas en jurist Piet Sanders overleden


Mecenas en jurist Piet Sanders overleden

Kunstmecenas en jurist Piet Sanders is 27 september 2012 overleden. xa0Sanders was een vroege verzamelaar van Cobra-kunst en zette zich decennialang in voor het Stedelijk Museum Schiedam. Sanders is 100 jaar oud geworden.

Sanders was de grondlegger van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid in Rotterdamxa0en adviseerde de Nederlandse overgangsregering van na de Tweede Wereldoorlog. Ook was hij betrokken bij de onderhandelingen met de Republik Indonesia over onafhankelijkheid, waarbij als enige consequent tegen militair ingrijpen was.

Als kunstliefhebber maakte hij deel uit van de museumcommissie van het museum in Schiedam.xa0Door bemiddeling van Sanders kocht het museum in 1958 maar liefst 28 gouaches van Karel Appel aan voor 6000 gulden. Het echtpaar Sanders schonk later meerdere kunstwerken van o.a. Lucebert en Appel. Ter gelegenheid van Sanders’ 100ste verjaardag eerder in september is in het Stedelijk in Schiedam nu een tentoonstelling te zien van de collectie van Sanders.

.