Multatulihuis Spijkenisse bestaat 25 jaar


 Het Multatulihuis in Spijkenisse bestaat dit jaar (2013) 25 jaar. Dat is een felicitatie waard. Het werd in 1988 opgericht door de toenmalige HSHB (Humanistische Stichting Huisvesting Bejaarden) en kreeg zijn naam uit respect voor de grootste schrijver in het Nederlandse taalgebied ooit: Eduard Douwes Dekker (Amsterdam, 2 maart 1820 – Ingelheim am Rhein, Duitsland, 19 februari 1887)

Eduard Douwes Dekker werkte als bestuursambtenaar in ‘Nederlands’ Indië (het tegenwoordige Indonesië), waar hij de vele wantoestanden zag onder verantwoordelijkheid van het Nederlandse koloniale bewind. Omdat hij deze openlijk aan de kaak stelde werd hij weggewerkt.

Zijn bekendste werk is de over de hele wereld beroemde roman Max Havelaar, waarin hij op basis van zijn eigen ervaringen de mishandeling en uitbuiting van de bevolking door Nederlandse en Nederlands-Indische bestuurders aan de kaak stelde. In dit meesterlijk geschreven boek koos Douwes Dekker het pseudoniem Multatuli, Latijn voor ‘ik heb veel (leed) gedragen’ (= multa tuli).

In 2002 werd de “Max Havelaar, of de Koffiveilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappy door Multatuli’ (zoals het boek voluit heet) door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde uitgeroepen tot het belangrijkste Nederlandstalig letterkundige werk aller tijden. Het geldt als een van de belangrijkste werken uit de canon van de Nederlandse literatuur. Het boek werd in 1976 verfilmd en Jos Brink maakte er een musical van. Het is ook als toneelstuk opgevoerd, o.a. in het oude theater de Stoep in Spijkenisse. Het boek is ook online te lezen of als html bestand te downloaden op www.gutenberg.org. 

Ik heb minimaal 20 boeken van en over Multatuli, waaronder uiteraard een aantal uitgaven van de Max Havelaar, en een stripboek van Suske en Wiske: “De halve Havelaar” (2010).

Mijn opa noemde zich multatuliaan, wat veel oude vrijdenkers deden en soms nog doen. Ik schreef enkele jaren geleden (in 2006 en 2007) een drietal bontjes (haiku) over deze schrijver, vrijdenker en atheïst:

Multatuli
jouw koffieveilingen
leven voort

*

Multatuli
Saïdjah en Adinda
houden van je

*

Multatuli
‘ik heb veel gedragen’
droeg zijn steentje bij

Spijkenisse mag trots zijn op zijn Multatulihuis!

GESIGNALEERD: Paul Mercken: Bunnikse haiku’s & ander dichtspul


Bunnikse haiku’s & ander dichtspul
Een vliegende kraai vangt op zijn zwerftochten in de Republiek der Letteren meer dan eens bijzondere ‘prooi’. Zo kreeg ik het bundeltje “Bunnikse haiku’s & ander dichtspul” onder ogen van prof. dr. Paul Mercken (1934), historicus in de wijsbegeerte – en dichter. Mercken laat zich inspireren door taal en talen en het verschijnsel mens.

De bundel is een selectie uit zijn eigen werk – waaronder haiku, of zoals hij zelf schrijft haiku’s – alsmede tanka en vertaald werk (o.a. sonnetten). De natuur en de liefde, maar ook plaatsen die hij in zijn leven aandeed en gebeurtenissen uit dat rijke leven – zoals de moord op Theo van Gogh in 2004 – spelen in beide genres een belangrijke rol. Ik volsta echter met een willekeurige keuze:

De dikke hommel
vliegt op het tuinfestival
dwars door de jazz heen.

*

Aan ’s Gravensteens voet
staat de reiger te wachten
op zijn haiku

*

De eenzame zwaan,
treurende weduwnaar,
verlaat zijn vijver.

*

Onder de ogen
van Tintin en Lucky Luke
wassen en baden.
Achter die stroomversnelling
nog een hoofdstad, Brazzaville.

*

De vertaalde gedichten zijn heel mooi geworden. Onder anderen D.H. Lawrence (1885-1930) en Petrarca (1304-1374) vonden een welverdiend plekje. Tot mijn verrassing stond ook een door hem uit het Engels vertaald gedicht van de Canadese legerarts John McCrae (1872-1918) in de bundel: In Flanders Fields. Het begint met de volgende twee regels:

Klaprozen zwaaien in het Vlaamse veld,
Tussen kruisen die, rij aan rij gesteld,

De twee oorspronkelijke Engelse regels heb ik jaren geleden (in 2004) gebruikt als refrein in mijn lied …EN IS HEN EEUWIGHEID VERLEEND:

In Flanders’ fields the poppies blow
between the crosses, row on row

 

Paul Mercken maakte een mooie bundel; ik zou hem aanschaffen als ik u was.

Paul Mercken leest op de de 15de LiteRAR en Muziek 
(17 november 2013) uit eigen werk.

© Jan Bontje maart 2013

Paul Mercken: Bunnikse haiku’s & ander dichtspul, Soest, 2012, ISBN 9789462063549

Sedoka


De sedoka of keervers is een van oorsprong Japanse dichtvorm, verwant aan haiku, senryu, tanka, waka, renga, haikai en kyoka. De sedoka (ook geschreven als sedóka) is een hoofdherhalend gedicht met een zesregelig lettergrepen schema: 5-7-7 en 5-7-7, dus 38 lettergrepen in totaal, wat min of meer gelijk is aan 38 Japanse klankeenheden of moren.

Het gedicht is inhoudelijk meestal verdeeld in tweeën en zo worden in het gedicht twee perspectieven gegeven over hetzelfde onderwerp. De verdeling gebeurt aan het einde van regels 3 en 5, waarbij in regel 3 een scherpe ommekeer is en in 5 een zachte. Elk deel (dat beschouwd wordt als het halve gedicht) wordt een katauta genoemd. Een sedoka is vaak gericht aan een beminde.

Na de 8ste eeuw raakte deze versvorm in onbruik; er zijn slechts ongeveer zestig sedoka bekend uit die periode. Toch zijn er nog steeds (of weer?) sedoka dichters, ook buiten Japan.

Kakinomoto no Asomi Hitomaro (ca. 662 – ca. 708/710) was een Japanse sedoka dichter; van zijn afkomst en leven is niet veel bekend. In de rij van onsterfelijke Japanse dichters staat hij op nummer 1. In Akashi, Japan, is een heiligdom gewijd aan Hitomaro. Men houdt daar elk jaar een “utakai” (waka feest) dat aan hem gewijd is. (Waka: letterlijk “Japans gedicht”)

Bij de dood van Bernlef


Bernlef is niet meer.
Ik voel een soort van gemis
of hersenschimmen

Deze bontje (haiku) kwam ineens op en daalt nu met Bernlef neer in de peilloze diepte van het woordloze zijn…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geschreven eind oktober 2012, Jan Bontje

Bundel 'Slakkengang' van Geert Verbeke


Geert Verbeke is o.a. een haikudichter en publiceert van tijd tot tijd prachtige bundels.

Geert Verbekexa0zelf noemt zich “dichter zonder meer”.

Zijn Engelse boeken:xa0http://www.cyberwit.net/authors/geert-verbeke

Zopas is er weer een bundel van hem uitgekomen en ik plaats daarom graag zijn aankondiging!
Geert Verbeke