de rode ballon


de rode ballon
grijze grauwe gruwelijkheid
verbleekte alle kleur –
de straten werden leeg en doods

de ijzeren dood vloog hoog
en strooide onheil in de stad,
die een plek werd in de hel

een meisje verscheen,
klein, bevreesd, met een ballon zó rood
dat zij lachte, ondanks alle pijn –
tot hij uit haar handje schoot

zij keek hem na en riep mama;
die troostte betraand haar kind:
de ballon zoekt vrede en vrijheid
en brengt die vast en zeker naar jou

mama, kunnen wij die ballon achterna?
dan vinden wij misschien ook vrede en rust
om te delen met de mensen in het land

de vlucht was riskant en vol angst
maar ze volgden de ballon van hoop
die, gedragen op de vleugels van de wind,
voor het meisje uit de oorlog vrede zocht

beland in Nederland, dit koude vlakke land,
kwam de ballon naar het kind
dat zó vrede, vrijheid en vriendschap vond

haar nieuwe stad veranderde op slag
in een stad vol kleurenpracht
van rood en geel, van groen en blauw,
van paars tot violet

het meisje liet een rode ballon omhoog
die op de wind naar het oosten vloog…

 

Jan Bontje, maart 2018

 


Advertenties

Local Literature #6 – op 3 november 2016: het programma


 

Je bent uitgenodigd om naar Local Literature #6 te komen op donderdagavond 3 november 2016 in de Boekenberg, Markt 40, Spijkenisse.

Programma:

* Troubadour Willem zingt liedjes die hij maakte van gedichten van Augusta Peaux, de dichteres die in 1859 in Simonshaven werd geboren.
* Niec van der Burgh zingt enkele van zijn eigen vaak (vr)olijke liedjes
* Schrijfster Helma de Hollander leest een column (en vertelt op 1 december tijdens de laatste editie van dit jaar, over haar nieuwe roman, dus noteer alvast de datum!)
* Schrijver Pim Wiersinga heeft al eens gelezen bij ons, maar op deze avond zal hij zijn nieuwe roman ELEONORA EN DE LIEFDE bespreken. Een tragische liefde

Fragment uit de roman ELEONORA EN DE LIEFDE van Pim Wiersinga
Fragment uit de roman ELEONORA EN DE LIEFDE van Pim Wiersinga

* dichteres Anneke Haasnoot leest gedichten

* verhalenschrijver Constant Schorel leest een kort verhaal

* verder meerdere lokale/regionale dichters en schrijvers, onder wie A3 Eijke, Frans van der Vliet, Wouter Fornara, Tim Albus, Praveen en Albert Prins.

 

Je mist écht wat als je niet komt! Toegang vrij.

 

 

Vestingcode 2016


Vestingcode 2016

 

ik sprong een gat in de lucht
en hoewel ik zonder geweer loop
heb ik mijn hellebaard laten staan
en houd mijn kruit droog
want ik heb geen woorden voor deze verrassing

bovendien heb ik alleen maar woorden
voor een knallend optreden
in het Kruithuisje in Hellevoetsluis

© Jan Bontje 18 juni 2016 10:55

 

In Flanders Fields


In Flanders Fields

In 2004 schreef ik een liedtekst over de Eerste Wereldoorlog, waarin ik een refrein opnam dat ik ontleende aan een gedicht van de Canadese legerarts en dichter John McCrae (30 november 1872 – 28 januari 1918), In Flanders Fields. McCrae stierf toen hij nog tijdens de oorlog in een veldhospitaal werkte, aan longontsteking en hersenvliesontsteking. Hij werd slechts 45 jaar oud.

In Flanders fields the poppies blow
Between the crosses, row on row
That mark our place; and in the sky
The larks, still bravely singing, fly
Scarce heard amid the guns below.
We are the Dead. Short days ago
We lived, felt dawn, saw sunset glow,
Loved, and were loved, and now we lie
In Flanders fields.

Take up our quarrel with the foe:
To you from failing hands we throw
The torch; be yours to hold it high.
If ye break faith with us who die
We shall not sleep, though poppies grow
In Flanders fields.

De eerste Nederlandse vertaling van zijn gedicht verscheen in 1919 onder de titel De kollebloemen van Vlaanderen en was van Rachel Schaballie:

Vlaanderens hart bloedt in zijn kollebloemen open,
tussen de kruisjes door, die, rij naast rij geplant,
het simpel teeken zijn, waaronder wij steeds hoopen,
dat onze milde dood de vree werd voor dit land.
Bij rooden dageraad volgden wij in het blauwe
den zoeten leeuwerik, wiens jubel werd gestoord
door schroot en vloek en klacht. Tot men ons kwam houwen
en op dit Vlaamsche veld ons streven werd gesmoord.
Gij, die nu na ons leeft, wij reiken u de toortsen,
verheft ze naar het licht, elk roepe een nieuwen held:
verbreekt gij onze trouw, dan wordt in wreedste koortsen
ons ’t heilig verbod te slapen in dit veld:
in elke kollebloem zouden wij blijvend bloeden!

Klaprozen (papavers) bloeien waar andere planten in de buurt al dood zijn. Klaprozenzaden kunnen jarenlang op/in de grond liggen en pas beginnen te groeien als de nabije planten en struiken weg zijn, bijvoorbeeld als de grond werd omgewoeld en vervuild. De meeste klaprozen zijn waar te nemen op plekken waar slooppuin in/op de grond ligt. De klaproos is namelijk een pioniersoort.

De grond rond de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog was grondig ‘omgespit’ door de gevechten en bombardementen. McCrae moet dan ook honderden zo niet duizenden klaprozen hebben zien bloeien toen hij in 1915 het gedicht schreef.

Maar de klaproos heeft nog een andere betekenis in In Flanders fields. Sommige klaprozen worden gebruikt om opium en morfine van te maken; morfine is een sterk verdovend middel dat vaak werd gebruikt om de pijn van gewonde soldaten te stillen – soms voor eeuwig. De laatste regels duiden op de verdovende werking van morfine:

We shall not sleep, though poppies grow
In Flanders fields

Ook de aanblik van de bloem zit vol symboliek: niet alleen zijn de blaadjes rood als het bloed van de gevallenen en is het binnenste zwart, de kleur van rouw, maar in het hart van de bloem is ook een kruisvorm te zien, christelijk symbool van lijden en verlossing bij uitstek.

(Bronnen o.a. Wikipedia)

…EN IS HEN EEUWIGHEID VERLEEND

Tekst: Jan Bontje; John McCrae (refrein)

Lavendel groeit nog hier en daar
op Fransman, Duitser, Engelsman
In deze oorlog – “Heus, voor het laatst!” –
stierf menigeen in prikkeldraad

Bij leven deelden ze de haat
van koning, keizer en prelaat
Maar in de dood zijn zij vereend
en is hen eeuwigheid verleend

Refrein: In Flanders’ fields the poppies blow
between the crosses, row on row

parlando: Bijna één miljoen Britten – uit Groot Brittannië, de koloniën en de dominions, stierven in de Great War, die een einde zou maken aan alle oorlogen… De poppies, de klaprozen, houden hen in herinnering.

De Somme stroomt, onwetend, nóg
door al het bloed dat men vergoot
En op het slagveld van weleer
legt nu een kind wat steentjes neer

De hemel lijkt soms even grauw
als toen de kogel treffen zou
De kruisen zijn verblindend wit
net als hun bot, door zon verbleekt

Refrein

parlando: In de Eerste Wereldoorlog stierven ruim 9 miljoen soldaten. Frankrijk, Engeland, Duitsland en Rusland zijn nu beste maatjes. De aandeelhouders van de wapenfabrieken lachen in hun vuistjes.

Lavendel tussen steen en staal
op Rus, Roemeen, op Vlaming en op Waal
In deze oorlog – “Heus, voor het laatst!” –
stierf menig kind in prikkeldraad.

Refrein