Jan Campert


Jan Bontje
Vandaag (21 januari 2019) is het precies 75 jaar geleden dat journalist, dichter, schrijver en verzetsman Jan Campert in KZ Neuengamme overleed, of juister: door de naziploerten is vermoord. (21 januari 1943)

Jan Campert is bij de meesten vooral bekend van het gedicht “De achttien dooden“, dat hij schreef naar aanleiding van de moord (executie) op 18 antifascisten: 15 verzetslieden van de Geuzengroep en 3 communistische Februaristakers, op 13 maart 1941.
Met dit gedicht is hij geworden wat hij als verzetsstrijder wilde:
Stem te zijn, en anders niet.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Campert heeft rond de 20 joden naar België helpen ontsnappen. Op 21 juli 1942 werd hij met zijn helper, de Bredase journalist Martien Nijkamp, vlak over de grens bij Baarle-Nassau, gearresteerd toen hij de 21-jarige jood Frans van Raalte naar België probeerde te smokkelen.
Uiteindelijk kwam Campert in november 1942 in het Duitse concentratiekamp (KZ) Neuengamme terecht. Volgens de officiële verklaring in zijn medische dossier is hij op 40-jarige leeftijd aldaar aan borstvliesontsteking overleden. Alsof de gruwelijke mishandeling die hij (en alle andere vermoorde gevangenen) niet door toedoen van die nazimoordenaars om het leven zijn gekomen…

Kunstwerk
60 Jaar na zijn arrestatie, in 2002, werd in Spijkenisse aan de Jan Campertkade een kunstwerk geplaatst ter herinnering aan deze grote zoon van Spijkenisse.
Het gedenkteken werd vervaardigd door de in Suriname geboren beeldhouwster Helen Ferdinand uit Spijkenisse. De enige zoon van Jan Campert, de bekende dichter en schrijver Remco Campert, onthulde het monument.

School
In Spijkenisse is een basisschool naar hem genoemd: de obs Jan Campert.

Gedicht
Het gedicht waar boven naar verwezen wordt, luidt (gedeelte?)

Stem te zijn en anders niet,
maar zo meeslepend te zingen,
dat elk hart het wonder ziet
achter mensen, achter dingen

Jan Campert (1902-1943)

Dit gedicht is eind 2018 (75 jaar na zijn arrestatie door de nazimoordenaars) in zwarte steen gebeiteld en geplaatst langs de Oude Maas in Spijkenisse. Mirjam Salet, die dat jaar aftrad als burgemeester van Nissewaard omdat zij met pensioen ging, heeft dit gedicht in steen geschonken aan de inwoners van Nissewaard (net als een gedicht van Augusta Peaux, dat is geplaatst tegen de muur van het Witte kerkje van Simonshaven)

de rode ballon


de rode ballon
grijze grauwe gruwelijkheid
verbleekte alle kleur –
de straten werden leeg en doods

de ijzeren dood vloog hoog
en strooide onheil in de stad,
die een plek werd in de hel

een meisje verscheen,
klein, bevreesd, met een ballon zó rood
dat zij lachte, ondanks alle pijn –
tot hij uit haar handje schoot

zij keek hem na en riep mama;
die troostte betraand haar kind:
de ballon zoekt vrede en vrijheid
en brengt die vast en zeker naar jou

mama, kunnen wij die ballon achterna?
dan vinden wij misschien ook vrede en rust
om te delen met de mensen in het land

de vlucht was riskant en vol angst
maar ze volgden de ballon van hoop
die, gedragen op de vleugels van de wind,
voor het meisje uit de oorlog vrede zocht

beland in Nederland, dit koude vlakke land,
kwam de ballon naar het kind
dat zó vrede, vrijheid en vriendschap vond

haar nieuwe stad veranderde op slag
in een stad vol kleurenpracht
van rood en geel, van groen en blauw,
van paars tot violet

het meisje liet een rode ballon omhoog
die op de wind naar het oosten vloog…

 

Jan Bontje, maart 2018

 


Local Literature #6 – op 3 november 2016: het programma


 

Je bent uitgenodigd om naar Local Literature #6 te komen op donderdagavond 3 november 2016 in de Boekenberg, Markt 40, Spijkenisse.

Programma:

* Troubadour Willem zingt liedjes die hij maakte van gedichten van Augusta Peaux, de dichteres die in 1859 in Simonshaven werd geboren.
* Niec van der Burgh zingt enkele van zijn eigen vaak (vr)olijke liedjes
* Schrijfster Helma de Hollander leest een column (en vertelt op 1 december tijdens de laatste editie van dit jaar, over haar nieuwe roman, dus noteer alvast de datum!)
* Schrijver Pim Wiersinga heeft al eens gelezen bij ons, maar op deze avond zal hij zijn nieuwe roman ELEONORA EN DE LIEFDE bespreken. Een tragische liefde

Fragment uit de roman ELEONORA EN DE LIEFDE van Pim Wiersinga
Fragment uit de roman ELEONORA EN DE LIEFDE van Pim Wiersinga

* dichteres Anneke Haasnoot leest gedichten

* verhalenschrijver Constant Schorel leest een kort verhaal

* verder meerdere lokale/regionale dichters en schrijvers, onder wie A3 Eijke, Frans van der Vliet, Wouter Fornara, Tim Albus, Praveen en Albert Prins.

 

Je mist écht wat als je niet komt! Toegang vrij.

 

 

Vestingcode 2016


Vestingcode 2016

 

ik sprong een gat in de lucht
en hoewel ik zonder geweer loop
heb ik mijn hellebaard laten staan
en houd mijn kruit droog
want ik heb geen woorden voor deze verrassing

bovendien heb ik alleen maar woorden
voor een knallend optreden
in het Kruithuisje in Hellevoetsluis

© Jan Bontje 18 juni 2016 10:55