Een column: Zucht…


Zucht…

Een mij verder onbekende Stichting Taalverdediging hekelt het woord “douane”. Dat is namelijk oorspronkelijk een Perzisch woord dat via het Arabisch, Latijn, oud-Italiaans en Frans in de Nederlandse taal verzeild is geraakt. Het woord kent volgens Taalverdediging teveel vreemde herkomsten en dat mag niet van deze mag-nieters. Dat het al sinds de 17de eeuw in onze taal voorkomt, vergeten ze voor het gemak…

RAW_3118Ze vinden dat de Douane, bijvoorbeeld op Schiphol, omgedoopt moet worden tot “Toldienst”, of nog beter “Rijkstoldienst”. Wat nog net zou mogen volgens deze puristen (sorry, dat is geen echt Nederlands woord…) is het vernederlandste “Doeane”, zoals in het Afrikaans. Op die manier kan het woord witgewassen worden.
Maar ja, het woord “Afrika(ans)” is ook al geen echt Nederlands woord.
Volgens Wikipedia: “De naam Africa was in de Oudheid eerst voorbehouden aan het gebied van het huidige Tunesië. De Romeinse provincie Africa besloeg de Tunesische en Libische kustgebieden. Later werd de hele kuststrook Africa genoemd en in de tijd van de ontdekkingsreizen werd het hele continent hiermee aangeduid. De meest waarschijnlijke theorieën wijzen op een Berberse of Foenicische afkomst. In de oudheid bewoonden verschillende Noord-Afrikaanse stammen grotten, het zogenaamde ‘Afer’ volk. Volgens de meeste historici heeft dit volk haar naam gegeven aan het werelddeel. De meest geaccepteerde theorie is dat de naam van het Berberse ifri (meervoud: ifran, “grotten”) komt en gelatiniseerd is naar afri. De term is in verschillende Berberse plaats- en stamnamen terug te vinden. Een andere mogelijkheid is dat de naam komt van het Foenicische afar, wat stof betekent.” (Tot zover Wikipedia).
Berbers… die zijn toch ook Marokkanen!? Gottegot, wat moeten we dáár nu weer mee! Onze taalpuristen komen zo natuurlijk nóóit tot klare taal!
Onlangs schijnt Schiphol het woord “Douane” veranderd te hebben in het Engelse “Customs”. En dat mag natuurlijk ook niet van deze taalfreaks (excuus, alweer een Engels woord): “Zo raken we van de regen in de drup”, aldus de taalneuroten (sorry, geen echt Nederlands woord.)
En weet u wat zo hilarisch (hè, alweer geen echt Nederlands woord!) is? Het woord “tol” is óók al geen echt Nederlands woord! Het is via het Latijn uit het Oudgrieks tot ons gekomen. Ook een allochtoon woord dus.
O ja, Taalverdediging houdt ook “conferenties” en geeft “workshops!” waarbij ze zelfs het woord “creativiteit” gebruiken. Gatver, dat is toch allemaal geen echt Nederlands! Help, ik denk dat we nu echt verloren zijn! Kreun, zelfs het oer-Nederlandse woord “help” komt uit het Oudgotisch… Dit is het einde. Kreun, zucht, help!! Want het woord “einde” waarmee ik nu toch echt wil eindigen, komt uit het Oudgotisch en is dus ook al geen echt Nederlands woord… Zucht…

Jan Bontje, 25 oktober 2014

Gedicht: Bob Marley


Bob Marley

is niet dood
(I never died says he)
loopt over de Caribische Zee
zwaait naar mij
ik glimlach
de zee deint rustig
tot Bob de golven
op het ritme van de reggae
ontroert
ontvoert
op de oerklanken
van moeder Afrika en
haar dochters Ethiopië en Nubië
: in Havana en Kingston
klinkt
goddelijke heidense muziek
waarop Bob Marley
(samen met Che lezend
in de Canto General
van Pablo Neruda onderwijl
sonnetten van Shakespeare
reciterend)
dansend swingend
over het water loopt
dat zich opent
de weg vrijmakend voor de nazaten
van slaven slavenhouders
conquistadores

© Jan Bontje juli 2013

Gedicht: er klopt een gedicht aan de deur


er klopt een gedicht aan de deur

 

… maar de giraffe zwijgt
in alle talen
wordt de mededeling verspreid:
er is een dichter heengegaan
naar onbekende landen
af en toe
stuurt hij een bericht gedicht
het gaat goed in hotel California
ik praat met Kaváfis en Lucebert
de giraffe – in zwart-wit, dat spreekt –
wandelt door het testbeeld van Michelangelo
in het Louvre
glimlacht Mona Lisa
naar de kast waarin Poetin zit
en naar de inbrekers
die de giraffe zoeken
onderwijl zingt John Lee Hooker
hartverscheurende blues
huilt Janis Joplin diamanten
is het 34 graden
vallen de vogels
op het brood aan
slapen alle poezen
buldert een kanon
(Alle Menschen werden Brüder)
boven Damascus
Tahrir Plein Rode Plein
Plein van de Hemelse Vrede
alle kleuren van de regenboog
wordt een zwarte jongen vermoord
een blanke man onthoofd
schreeuwt een skinhead leegte
groet een randdebiel 88
schijnt de zon
boven Afrika
schrijft een dichter poëzie
tikt een klok de tijd weg
vult de ruimte zich met leegte
vallen muren dictators standbeelden
ontploffen sterren
botsen heelals
ontstaat leven
vergaan werelden
worden baby’s geboren
sterven mensen
onderhandelen leiders
onder een spervuur van blauwe zonnen
gele wolken rode planeten brown sugar
strompelt de mens van oranje naar agent orange
maant Gandhi tot kalmte
droomt een kind
groeit India
zoekt een mier
op tafel wanhopig een uitweg
doorstaat een huis in New Orleans
de overstroming
eb en vloed
yin en yang
zwart en wit
een schaakbord
de tijd is getikt
de giraffe uit beeld
er klopt een gedicht op de deur
ik open en omarm het

© Jan Bontje juli 2013

Gedicht: Moeder Afrika


Moeder Afrika

zwart continent
bruin continent
blank continent
gekleurd continent

geblakerd werelddeel
baarmoeder van farao’s en koninkrijken

land van dansende voeten
zand & woud
watervallen & droogte
verspilling & hongersnood
slavenhandelaren & predikers
kolonisten en kindsoldaten
investeringsmaatschappijen en telefoongrondstoffenwarlords

overgrootmoeder van
jazz
reggae
blues
soul
R&B
Cubaanse ritmes
Surinaamse melodieën
Braziliaanse klanken
vermengd met Indiaans Europees Amerikaans bloed

Lumumba
Madiba
Albert Camus
Steve Biko
Breyten Breytenbach
Kwame Nkrumah
Samora Machel
Matoub
Frantz Fanon
werden er geboren en getogen
spraken de hele wereld toe
spraken miljoenen aan

van Congo tot Guinee Bissau
van Tahrirplein tot Mozambique
van Soweto tot Angola
van Algiers tot Kaap de Goede Hoop
klinkt jouw machtige stem
roep jij op tot vrijheid: Amandla!
ondanks grote nederlagen en vele mislukkingen
:
‘de mens in opstand’
‘de verworpenen der aarde’
‘free free free Nelson Mandela’

Romeinen Arabieren
Feniciërs Nubiërs
fellahs freedom fighters
baanden jouw weg naar de toekomst
gelouterd door tegenslagen
gebrandmerkt
vernederd door Holland’s dominees
gegeseld
gekrenkt door Albion’s lords

begeesterd door de lokroep van de vrijheid
jouw kleren bevlekt met alle kleuren bloed
zullen gereinigd worden
door de geschiedenis
humaniteit
bescheidenheid
vastberadenheid
liefde
poëzie
muziek
dans
maar vooral door s o l i d a r i t e i t

Moeder Afrika, Afrikamandla !

© Jan Bontje juli 2013

Gedicht: Madiba


Madiba

je bent steeds in mijn gedachten
als ik denk aan Steve Biko
en al die anderen die stierven
omdat de blanke man dat zo wilde.

de blanke man was een wilde
maar jij hebt hem getemd
zonder hem te haten
ik hoop dat je leerlingen hun les geleerd hebben
en dat de haat
en het geweld
afnemen
en dat de kinderen van Moeder Afrika
met al de kinderen van Moeder Aarde
opgroeien tot volwassenen
die hun kind-zijn niet vergeten
en het bij zich dragen tot hun laatste ademsnik.

de wereld is een beetje mooier door jou, Madiba.
daarom zullen er straten en pleinen naar je vernoemd worden
in heel de wereld
de wereld die van je houdt
omdat je een rechtschapen man bent
op het ritme van Mother Africa
het continent dat jij bevrijdde
het continent dat jou bevrijdde
geluidsgolven dragen jouw stem verder
luchtgolven verspreiden jouw beeld

luister, mensen:
let op, kinderen:
horen jullie Afrika?
horen jullie de wereld?
hoor je de stem van Nelson Mandela?
het is de stem die nooit sterven zal
het is jullie eigen stem…

Jan Bontje, juni 2013

Uitgeverij De Eenhoorn


Na succesjaar 2011 neemt ook in 2012 de internationale rechtenverkoop toe bij uitgeverij De Eenhoorn
Uitgeverij De Eenhoorn doet het zonder twijfel goed in het buitenland. Dit jaar (2012) werden maar liefst al 54 vertaalcontracten afgesloten, waarvan 15 met China. Daarbovenop zal op de Frankfurter Buchmesse (10-14 oktober 2012) een contract met de Chinese uitgever Petrel Publishing House ondertekend worden voor de rechtenverkoop van maar liefst 30 eerste leesboeken van De Eenhoorn, goed voor een totaaloplage van 240.000. Het gaat om boeken van auteurs als Jonas Boets, Brigitte Minne, Hilde Vandermeeren en Riet Wille. De Chinese uitgever nam bovendien een optie op nog eens 25 eerste leesboeken. Dit contract zou volgend jaar (2013) getekend worden.

Begin 2011 sloot De Eenhoorn een gelijkaardige deal met Korea. De Koreaanse uitgeverij Hansol Education koos uit 75 eerste leesboeken 50 titels voor haar fonds. De omvang van deze verkoop was toen ongeëvenaard. Net zoals de Koreaanse uitgever viel Petrel Publishing House voor de serie vanwege de leuke, herkenbare en grappige verhalen die beginnende lezertjes weten te boeien. Daarnaast valt ook het kleine formaat, dat makkelijk in een serie te gieten is, erg in de smaak. In Korea blijken de titels alvast succesvol, want de serie werd na een jaar al herdrukt. Dat deze Chinese rechtenverkoop nu komt, is niet toevallig. De aanwezigheid van het Vlaams Fonds voor de Letteren op de Beijing Book Fair vorig jaar (2011) en dit jaar (2012), heeft er zonder twijfel toe bijgedragen dat Chinese uitgevers meer interesse tonen voor Vlaamse boeken. De Eenhoorn is dan ook erg blij dat in de nasleep van de Beijing Book Fair verschillende contracten konden worden afgerond.

De Eenhoorn scoort echter niet alleen op de Aziatische markt dit jaar. Ook op de andere continenten zijn de boeken van de uitgeverij populair. Zo zijn Brazilië en Rusland partnerlanden van groeiend belang. In Europa is Denemarken de grootste afnemer, naast Duitsland en Frankrijk. Ook met landen uit Oceanië (Nieuw-Zeeland), Afrika (Nigeria, Zuid-Afrika, Egypte) en Noord-Amerika (Canada, USA) zijn afgelopen weken verschillende vertaalcontracten afgesloten.

Een ander hoogtepunt op de Foreign Rights afdeling van De Eenhoorn dit jaar, naast de verovering van de Chinese markt: voor het eerst werden verschillende vertalingen van romans gerealiseerd. Tot nu toe kregen de prentenboeken vaak de meeste aandacht van buitenlandse uitgevers. Prentenboeken, die doorgaans minder tekst bevatten, hebben vaak lagere vertaalkosten. Dit jaar was op de Internationale Kinderboekenbeurs in Bologna (Italië) echter ook bijzonder veel interesse voor de romans van De Eenhoorn. Zo zal de beeldroman De kleuren van het getto (Aline Sax en Caryl Strezlecki) in het Deens en Engels (USA) verschijnen. William wil de wereld zien (Siska Goeminne) gaat naar Taiwan. En ook de vuistdikke, psychologische thriller Kelderkind (Kristien Dieltiens) zal in het Deens worden vertaald.

De Eenhoorn is blij dat 2012 een bijzonder vertaalrijk jaar is en we hopen na Frankfurt nog veel meer contracten te mogen afsluiten.
Frankfurter Buchmesse
De Eenhoorn heeft in Frankfurt met meer dan 65 uitgevers een afspraak. De Eenhoorn heeft een eigen stand op de Publishers from Flanders gemeenschappelijke standruimte (hall 5.0 C 932-938) en zal op de beurs aanwezig zijn van woensdag 10 oktober tot vrijdagmiddag 12 oktober 2012.

De Eenhoorn is een kleine, zelfstandige uitgeverij die zich de afgelopen 22 jaar gespecialiseerd heeft in boeken en tijdschriften voor kinderen. In 1996 waagde de uitgeverij haar eerste stappen op de internationale markt. Het succes bleef niet uit. Verschillende titels vonden hun weg naar het buitenland en De Eenhoorn kreeg een sterke, internationale reputatie als uitgeverij van kwaliteitsvolle prentenboeken. De groei was zo voelbaar dat uitgever Bart Desmyter in 2009 een extra personeelslid in dienst nam om de buitenlandse rechten op te volgen. Terwijl er in 2008 30 contracten afgesloten werden en in 2009 33, verdubbelde de verkoop in 2010 met 65 afgesloten contracten. In 2011 werden 96 titels vertaald. Voor 2012 staat de teller ondertussen op 84 getekende contracten. Al meer dan 450 Eenhoorn-boeken kregen een tweede, buitenlands thuis.


Uitgeverij De Eenhoorn * Vlasstraat 17 * B-8710 Wielsbeke * België
T +3256-62 78 25 * F +3256-61 69 81

sarah.claeys@eenhoorn.be 
 www.eenhoorn.be