Film en boek 12 Years a slave


Vandaag, 20 februari 2014, verscheen bij Uitgeverij Atlas Contact “12 jaar slaaf”, de memoires van Solomon Northup waarop de film “12 Years a Slave” van regisseur Steve McQueen gebaseerd is.

McQueen’s vrouw Bianca Stigter (NRC-redacteur en schrijver van o.a. “De ontsproten Picasso” en “Per ongeluk expres”) tipte het boek aan de regisseur, die er net als zij door gegrepen werd. McQueen: ‘Ik was stomverbaasd dat ik nog nooit van dit boek had gehoord. Voor mij is het even belangrijk als het dagboek van Anne Frank.’
Van het boek werden in het jaar van verschijnen (1853) 30.000 exemplaren verkocht in de VS en was daarmee voor die tijd al een grote bestseller. Van de in september 2013 in Amerika verschenen filmeditie zijn inmiddels al meer dan 200.000 exemplaren verkocht.
Het boek is nu voor het eerst verschenen in Nederlandse vertaling, met een voorwoord van regisseur Steve McQueen en een inleiding van Bianca Stigter.
De film 12 Years a Slave (Golden Globe beste film, twee BAFTA’s – beste film en beste mannelijke hoofdrol – en negen Oscarnominaties, waaronder beste film, beste mannelijke hoofdrol, beste regie, beste script) is vandaag (20 februari 2014) in Nederland in première gegaan.

12 Jaar slaaf

Boekbespreking: Tussen duim en wijsvinger


Tussen duim en wijsvinger

Dichteres Els Huurman (1964) heeft weer een nieuwe bundel uitgebracht: Tussen duim en wijsvinger. Het is haar zesde literaire kindje. Het boekje is moeiteloos tussen duim en wijsvinger vast te houden, maar dit simpele feit is omgekeerd evenredig aan de aardige, gevarieerde inhoud.

Els Huurman tussen duim en wijsvinger

Steeds slaagt Huurman erin de lezer ofwel geheel op het verkeerde been te zetten of een invalshoek te bieden waar hoogstwaarschijnlijk niet aan gedacht was door degene die dit ‘poëtisch gerecht’ tot zich neemt. Zo begint de bundel heel verrassend met een zestiental gedichten waarin de titel pas volgt ná het gedicht. Die titel is dan meer een conclusie dan een benoeming…
Soms raakt zij aan de alledaagse werkelijkheid zonder de lezer de mogelijkheid, het recht en de plicht te ontnemen zélf een invulling te geven aan de door haar gestapelde woorden, aan het gedicht (blz. 60):

Eenvoud

Op mijn ontbijtbord
restjes brood
Hagelslag
en rode jam

Terwijl de hemel huilt
zich geeft
zodat de bloemen bloeien

De insecten schuilen
de vogels hun
jongen voeden

Zie ik mensen
in zwarte pakken
en tassen
zoeken naar oplossingen

Haar gedicht Molen “De Hoop” (blz. 67) schreef zij t.g.v. Open Monumentendag Hellevoetsluis in september 2013 en kreeg bij de bijbehorende dichtwedstrijd een eervolle vermelding.
Verdeeld over een zestal thema’s bestrijkt Huurman een breed spectrum. Al met een al een appetijtelijk bundeltje.

Els Huurman: Tussen duim en wijsvinger, Uitg. aquaZZ, eerste druk 2013, 71 blz., ISBN 9789490535988

Jan Bontje, oktober 2013

HaikuDelight – #dutchhaiku 1 en #dutchhaiku 2 – een boekbespreking


HaikuDelight – #dutchhaiku 1 en #dutchhaiku 2

Ze lagen al een tijdje op mijn bureau: twee bundels haiku van de hand van Ronald Bottelier. Ze vroegen telkens weer om mijn aandacht, maart die kon ik ze, tot nu, helaas onvoldoende schenken. Eindelijk is het dan zover: een boekbespreking van twee bundels met haiku.

Alleen al de vormgeving is eigenwijs: het zijn vierkante boekjes van 18 x 18 cm zonder overbodige opsmuk. De eigenwijze lay-out weerspiegelt heel goed de eigenzinnige haiku van de dichter. Deze overschrijdt – ogenschijnlijk met het grootste gemak, maar daar kan de lezer zich deerlijk in vergissen – de grenzen van de klassieke haiku. Hij beperkt zich niet tot louter waarnemen van natuurverschijnselen, maar betrekt de mens en zijn eigenaardigheden erin, zoals in

            opnieuw bevestigd
            lente uien snijden en
            huilen van geluk

waarin de simpele waarneming slechts de drager is van een belangrijke emotie: het gevoel van geluk. Het waarom blijft verborgen in of achter de regels, maar het waardoor is overduidelijk: de bijzondere eigenschap van uien die bij het snijden letterlijk in het oog springt.

 
Deze haiku spreekt mij ook bijzonder aan:

 
            zo oneindig maar
            het begin van de zee ligt
            hier voor mijn voeten

 
omdat meerdere lagen in het ervaren van de zee aan het licht komen. Het woordje ‘zo’ geeft de eerste regel nog een extra dimensie die er niet was geweest zonder dit zo eenvoudige korte woordje.

De verleiding is groot om nog meer haiku te citeren – eigenlijk allemaal, maar dat is niet alleen onbegonnen werk, maar ook niet nodig. U kunt de bundels immers zelf aanschaffen.

HaikuDelight

 
Ronald Bottelier: HaikuDelight – #dutchhaiku 1 en #dutchhaiku 2

ISBN 978-90-818560-4-1 en 978-90-818560-5-8.
Zie ook http://www.haikudelight.com voor bestellen en verdere informatie.

Gesignaleerd: Het wereldbeeld van de diersoort mens, door Adrian Voeten


De auteur van dit boek is dierenarts, en in het bijzonder epidemioloog en patholoog. Hij heeft door zijn wetenschappelijke werk, zo vermeldt de achterflap, zowel in Nederland als daarbuiten erkenning gevonden. In september 2012 verscheen van zijn hand een alleraardigst populair-wetenschappelijk werk waarin hij een boekje opendoet over de mens als een van de diersoorten op onze planeet.

Voeten laat zien dat de menswording van een apensoort heel wat voeten in de aarde en op de savanne had. In de vorm van brieven bouwt hij steen voor steen het wereldbeeld op dat de Homo Sapiens, de moderne mens, zich in de loop van vele honderdduizenden jaren heeft eigengemaakt. Hij begint bij het begin: het ontstaan van het heelal. Dan komt het ontstaan van het leven op aarde aan bod en ten slotte besteedt hij aandacht aan wat er zich zoal tussen de oren van die mens afspeelde en -speelt.

Bij dat laatste stuit hij uiteraard op de werking van de hersenen in samenwerking met de zintuigen en ledematen en wat daaruit zoal volgt: cultuur in de meest brede zin van het woord. Godsdienst is daarbinnen een opmerkenswaardig maar niet onbelangrijk verschijnsel: onbeantwoordbare vragen leidden en leiden tot (religieuze) voorstellingen. Voeten noemt zich een ‘pure agnost’ omdat er nu eenmaal altijd niet te beantwoorden vragen zullen overblijven. Dat hij de idee van een persoonlijke schepper niet reëel acht  blijkt echter overduidelijk.

In zijn brieven in de hoofdstukken ‘De bezige mens’ en ‘Mensen onder elkaar’ gaat Voeten in op zaken als taal, techniek, ethiek en moraal. Hij schetst hier ook zijn opvattingen over de ‘post-moderne’ samenleving waarin wij volgens hem op het eind van de 20ste eeuw zijn terechtgekomen. Deze hoofdstukken zijn het minst ‘realistisch’, d.w.z. hierin laat de schrijver zijn persoonlijke opvattingen meer de vrije loop en verlaat hij de uitsluitend-wetenschappelijke weg die hij tot dan bewandelde. Je hoeft het als lezer niet per se eens of oneens te zijn met deze slothoofdstukken om het boek als nuttig te beschouwen: een door biologische kennis verrijkt populair geschreven verslag over de evolutie van heelal, aarde en mens tot op de dag van vandaag.

“Het wereldbeeld van de diersoort mens” van Adrian Voeten, Uitg. U2pi, Voorburg, september 2012 – ISBN-10: 9087593007 – ISBN-13: 9789087593001

Jan Bontje, april 2013

Het wereldbeeld van de diersoort mens

GESIGNALEERD: Paul Mercken: Bunnikse haiku’s & ander dichtspul


Bunnikse haiku’s & ander dichtspul
Een vliegende kraai vangt op zijn zwerftochten in de Republiek der Letteren meer dan eens bijzondere ‘prooi’. Zo kreeg ik het bundeltje “Bunnikse haiku’s & ander dichtspul” onder ogen van prof. dr. Paul Mercken (1934), historicus in de wijsbegeerte – en dichter. Mercken laat zich inspireren door taal en talen en het verschijnsel mens.

De bundel is een selectie uit zijn eigen werk – waaronder haiku, of zoals hij zelf schrijft haiku’s – alsmede tanka en vertaald werk (o.a. sonnetten). De natuur en de liefde, maar ook plaatsen die hij in zijn leven aandeed en gebeurtenissen uit dat rijke leven – zoals de moord op Theo van Gogh in 2004 – spelen in beide genres een belangrijke rol. Ik volsta echter met een willekeurige keuze:

De dikke hommel
vliegt op het tuinfestival
dwars door de jazz heen.

*

Aan ’s Gravensteens voet
staat de reiger te wachten
op zijn haiku

*

De eenzame zwaan,
treurende weduwnaar,
verlaat zijn vijver.

*

Onder de ogen
van Tintin en Lucky Luke
wassen en baden.
Achter die stroomversnelling
nog een hoofdstad, Brazzaville.

*

De vertaalde gedichten zijn heel mooi geworden. Onder anderen D.H. Lawrence (1885-1930) en Petrarca (1304-1374) vonden een welverdiend plekje. Tot mijn verrassing stond ook een door hem uit het Engels vertaald gedicht van de Canadese legerarts John McCrae (1872-1918) in de bundel: In Flanders Fields. Het begint met de volgende twee regels:

Klaprozen zwaaien in het Vlaamse veld,
Tussen kruisen die, rij aan rij gesteld,

De twee oorspronkelijke Engelse regels heb ik jaren geleden (in 2004) gebruikt als refrein in mijn lied …EN IS HEN EEUWIGHEID VERLEEND:

In Flanders’ fields the poppies blow
between the crosses, row on row

 

Paul Mercken maakte een mooie bundel; ik zou hem aanschaffen als ik u was.

Paul Mercken leest op de de 15de LiteRAR en Muziek 
(17 november 2013) uit eigen werk.

© Jan Bontje maart 2013

Paul Mercken: Bunnikse haiku’s & ander dichtspul, Soest, 2012, ISBN 9789462063549

GESIGNALEERD: Kees Godefrooij – Rouge Noir


Rouge noir, zwartrood, is een erkende kleur, tussen zwart en rood. Ook de gedichten van de in 1951 in Rotterdam geboren dichter Kees Godefrooij bewegen zich tussen zwart en rood, dood en passie, duisternis en intens leven. Lezing ervan laat je niet onberoerd.

Humor is deze ‘zwartromantische’ dichter, bewonderaar van onder anderen – uiteraard – Baudelaire en Edgar Allen Poe, niet vreemd. Zie zijn gedicht

 

Roos- en wijnalarm

Dames, dames
laat de dichter
er even langs
hij is onderweg
naar een spoedgeval:
een roos en wijnalarm
dat dwingend aandacht behoeft

Of het afbreekstreepje in de titel met opzet is weggelaten in de zesde regel weet ik niet; ik vermoed een schoonheidsfoutje, want in de laatste regel wordt aan het alarm als enkelvoud gerefereerd.

Opmerkelijk is dat de bundel eindigt met een lichtvoetig, liefdevol gedicht:

Eens

– het moet op Vlieland geweest zijn
stak mijn liefje
haar voetje
in zee
waar weet ik
niet meer precies
maar
nooit heb ik sindsdien
zulke
verliefde golven
gezien

 

Kees Godefrooij: Rouge Noir, Uitg. De Witte Uitgeverij, Leiden, april 2011, 78 blz., ISBN 978-94-6107-052-4, Bestelnummer WUPOVE0008

Boekomslag en boekenlegger
Boekomslag en boekenlegger

Recensie: ongewoon gewoon


Gewoon: ongewoon gewoon

Wat doe je als je iemand kent die je een vriend mag noemen en die een bijzonder leven leeft? Dan schrijf je gewoon een biografie. Zoiets moet al een hele poos hebben gespookt in het hoofd van Tino van Kampen.

Een dergelijke vriend is Niels Snoek – levensgenieter, beeldend kunstenaar, mede-‘uitvinder’ van het snoezelen, dichter, en wat al niet meer. De titel van de biografie – die geen traditionele biografie is maar een mozaïek van ‘fragmenten uit het leven van Niels Snoek’ waarin diens karakter, belevenissen, vrouwen, plannen en projecten, successen en mislukkingen, worden geschetst – is heel toepasselijk ‘ongewoon gewoon’. Snoek is geen opschepper, omhooggevallen dandy, of carrièremaker, maar een aangenaam, ‘gewoon’ mens. Ik heb hem een enkele keer ontmoet en die ontmoetingen bevestigen het beeld dat zijn biograaf van hem schetst.

Het aardige van het boekje is, dat je de hoofdstukken in willekeurige volgorde kunt lezen. Er is geen chronologie. In plaats van een aaneenschakeling van tijdsgebonden feiten, putte de schrijver zich uit in het zo leesbaar mogelijk beschrijven van bepaalde bepalende periodes uit dit boeiende leven. Zo maken we al lezend kennis met Snoek’s voorouders, met zijn muze(n) en zijn verschillende werkzaamheden. We ontdekken dat Niels een filosofisch denker is, op een ongewoon gewone manier religieus. Geen drammer, geen dwingeland, maar een tolerant zoeker naar wat hij zijn waarheid vindt. Als dichter is hij vanaf het begin betrokken bij het dichterscollectief De Reizende Dichters op Goeree-Overflakkee, dat al spoedig het blad O-O-G-O uitbrengt en vier keer paar een literair café organiseert. In dit gezelschap en in deze dichterlijke sfeer is Niels als een snoek in het water…

Iedereen die van poëzie houdt, waarachtig geïnteresseerd is in mensen (human interest) en buiten de perken en op niet platgetreden paden durft gaan, moet dit boekje lezen!

Tino van Kampen: ongewoon gewoon – fragmenten uit het leven van Niels Snoek. Eerste druk, 2012, Uitg. Boekscout.nl, Soest ISBN 9 789462 065727

Boekomslag van 'ongewoon gewoon'
Boekomslag van ‘ongewoon gewoon’

 

Prijs: € 16,95

Auteur: Tino van Kampen
Geïllustreerd: Ja
Uitvoering/formaat: Paperback A5
Aantal pagina’s: 162
ISBN: 9789462065727
Verschijningsdatum: 21 december 2012
Uitgeverij:http://boekscout.nl/shop/ViewProduct.aspx?bookId=3554