Bernisse en haiku


Bernisse
Per 1 januari 2015 houdt de gemeente Bernisse – bestaande uit de dorpen Abbenbroek, Biert, Oudenhoorn, Simonshaven, Zuidland en jawel, de steden Geervliet en Heenvliet – op te bestaan. Deze mooie woonkernen worden dan deel van de nieuwe gemeente Nissewaard, samen met de gemeente Spijkenisse (Spijkenisse, Hekelingen en Beerenplaat).

Zuidland gedenksteen

De gemeente Bernisse werd op 1 januari 1980 gevormd uit de op hetzelfde moment opgeheven gemeenten Abbenbroek, Oudenhoorn en Zuidland en delen van de gemeenten Geervliet (waartoe Simonshaven, de geboorteplaats van de dichteres Augusta Peaux behoorde) en Heenvliet. De gemeente Bernisse had een totale oppervlakte van 6.858 hectare. Centraal gelegen was het recreatiegebied Bernisse, een watergang tussen het Spui en het Voedingskanaal. Het gebied is ruim 300 hectare groot en is gevormd door diverse plassen waarin en waarop gevist, gesurft, gezwommen en gevaren kan worden. Voor vogelliefhebbers is dit een prachtig gebied. Er zijn speciale strandjes, trailerhellingen en aanlegsteigers gemaakt. Motorbootvaart is gelukkig niet toegestaan.

IMG_3733
Middeleeuwen
De naam Bernisse komt van de rivier met dezelfde naam. Deze rivier was ooit een zeer breed stromend water dat in open verbinding met de zee stond. Deze tegenwoordig grotendeels verzande en ondiepe watergang liep dwars door de gemeente Bernisse en vormde in de Middeleeuwen, tot de 15de eeuw, een belangrijke verkeersader. Door het verzanden van de Bernisse droogde de welvaart echter op en zo kon bijvoorbeeld de stad Geervliet het onderhoud van haar verdedigingswerken niet langer bekostigen. De Bernissemolen is gebouwd op één van de torens uit die Middeleeuwse muur.
Hoeken en Kabeljauwen
Tussen 3 en 5 juli 1351 woedde de Slag bij Zwartewaal (ook wel Slag op de Maas genoemd) bij Zwartewaal tussen de vloten van Margaretha van Beieren, Holland en Henegouwen (1311-1356) en haar zoon Willem V van Holland (van Beieren) (1330-1489). Dit was tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten.
Margaretha was gravin van Holland en Zeeland (van 1345-1354) en van Henegouwen (van 1345-1356). Zij was een dochter van graaf Willem III van Holland en zijn vrouw Johanna van Valois. Margaretha trouwde op 26 februari 1324 in Keulen met de Duitse keizer Lodewijk de Beier (1282-1347).
Graaf Willem V van Holland was een zoon van hen. Hij streed met zijn moeder over de opvolging in het graafschap Holland. Margaretha leidde de ‘Hoeken’ en Willem de ‘Kabeljauwen’. In juni 1351 had dit al geleid tot de Slag bij Veere (Zeeland), die door de Hoeken werd gewonnen onder leiding van Dirk III van Brederode. Margaretha had hierbij hulp gekregen van koning Eduard III van Engeland (1327-1377), die getrouwd was met haar zuster Filippa van Henegouwen.
Na deze nederlaag begon Willem aan de voorbereidingen op een volgend treffen. Koggen (een bepaald type schip dat in de Middeleeuwen veel voorkwam) werden veroverd en in Dordrecht, Brielle, Rotterdam en Haarlem ronselde hij nieuwe rekruten die in Schiedam bijeen werden gebracht.
Margaretha had inmiddels ook Jan van Heenvliet als bondgenoot die haar toestond gebruik te maken van de rivier de Bernisse om een Engelse invasievloot te laten landen. Om dit te voorkomen probeerde Willem, Machteld Vrouwe van Voorne, burggravin van Zeeland, aan zijn zijde te krijgen. Dit lukte, waarna het tot de Slag bij Zwartewaal kwam. Willem won deze slag. Dirk III van Brederode werd hierbij gevangengenomen. Kort na de slag liep Eduard van Engeland over naar de kant van Willem en in 1354 was Margaretha gedwongen om een overeenkomst te sluiten met haar zoon; ze deed afstand van haar macht in het graafschap Holland. Willem V woonde enige tijd in de Ridderzaal in den Haag. Hij breidde het plein uit met meerdere gebouwen en liet een muur bouwen, waardoor het huidige Binnenhof ontstond. Hij trouwde in 1356 met Machteld van Lancaster, maar kinderen kreeg het stel niet. Het bewind van Willem V als graaf duurde niet erg lang. In 1358 werd hij op last van zijn eigen broer, Albrecht van Beieren, gevangengenomen omdat hij op een feestje een vazal had doodgestoken. Willem V zou al enige tijd geestesziek zijn geweest, maar bewijs daarvoor is er niet. Willem V van Holland stierf op 15 april 1389 te Le Quesnoy (Frankrijk).
Ik schreef ooit een drietal bontjes(haiku) over (de) Bernisse, waarvan er een aan deze slag refereert:
kalme Bernisse
waar ooit een zeeslag woedde
ruist nu het riet
© Jan Bontje 2005 (gepubliceerd in de Botlek 1, 19 oktober 2005).

*

de brug naar Zuidland
over eeuwenoud water
van de Bernisse

© Jan Bontje 2005

*

langs de Bernisse
wilgentenen gereed
voor het transport

© Jan Bontje 2005/2007

Uiteraard blijft de naam Bernisse behouden: zowel het recreatiegebied Bernisse als het water de Bernisse blijft gewoon zo heten. Ook de woonkernen in de nieuwe gemeente Nissewaard blijven onveranderd.
Jan Bontje, november 2014

 

Advertenties

2 gedachtes over “Bernisse en haiku

  1. “kalme Bernisse
    waar ooit een zeeslag woedde
    ruist nu het riet”
    Lees uitnodigend mooi.
    Dit stuk van Nederland ken ik niet.
    Gemeentelijke herinrichtingen zeggen mij weinig, maar natuur en geschiedenis weer wel.
    Ik moet maar eens die kant op gaan.

    Vriendelijke groet,

Ik ben benieuwd wat je hiervan vindt... Geef een reactie:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s