Een column : Slaaf


Niet dat iemand me daartoe verplicht, ik ben in elk opzicht eigen baas, maar ik móét schrijven. Het is dus kennelijk een onbedwingbare drang: ik kán niet anders. Ik kan wel wat anders dan schrijven, begrijp me niet verkeerd, maar die andere dingen kan ik meestal wel uitstellen en zelfs afstellen, gesteld dat ik dat wil. Maar schrijven? Nee, schrijven moet. Ik ben een slaaf van mijn schrijverschap.

In mijn naaste omgeving heeft bijna niemand er last van of lust in. Ik ken weliswaar behoorlijk veel dichters en schrijvers, maar topografisch gezien (en niet alleen topografisch) is er toch wel afstand en distantie. Schrijven is een beetje eenzaam.

Als kind al wist ik dat ik anders was. Terwijl andere jongens voetbalden of toekeken hoe buurman een brommer repareerde, of zelf sleutelden aan hun fiets, zat ik met mijn neus in de boeken. De weinige foto’s die nog resteren uit mijn jeugd tonen mij vrijwel altijd met een boek. Ook toen al schreef ik, al hield ik dat verborgen. Ik kon niet anders, en ook weinig anders… want dat andere kwam later pas.

Inspiratie? Een vaag, weinig bruikbaar begrip. Een definitie heb ik er niet eens voor; wel voorbeelden. Zo was de deadline voor mijn column voor het weekblad waar ik elke maandagmorgen uiterlijk 9 uur mijn stukje moest inleveren, een keer bijna verstreken. Mijn werkkamer leek een hogedrukpan. Mijn hand schreef dat ‘ik’ niets wist te schrijven en zo ontstond een column – buiten mij om. (Veel later werd ik eruit gebonjourd, zogenaamd omdat de advertenties meer ruimte nodig hadden. Ik was natuurlijk te kritisch.)

Ik pak wel eens mijn Hebreeuws/Nederlands woordenboek en sla dan een willekeurig woord op. Er staan ook Jiddische woorden in en als ik dan een woord kies en de betekenis lees, ontstaat er soms een column. Er is veel meer nodig dan inspiratie; vooral schrappen, schuren, schiften – dan schaften – schaven, schuiven en schikken. Misschien is inspiratie een complex proces van invallen waar ik slim gebruik van maak. Serendipiteit lijkt me een aardige omschrijving van dat proces. Ik zoek bij een bepaald onderwerp een zin, maar in plaats van de zin die ik zocht of dacht te zoeken, dient zich een geheel andere aan. Vanaf mijn eigen ‘harde schijf’ worden, als ware het buiten mezelf om, herinneringen, stukjes kennis, brokjes inzicht, flarden samenhang, ‘gelezen’ en in verband gebracht met het onderwerp dat ik ‘bewust’ denk te hebben gekozen.

Een column ontstaat bij mij op deze wijze. Het is afgezaagd, een cliché, ik beken schuld, maar het is kennelijk toch waar: tegenover 1 procent inspiratie staat 99% transpiratie: schrijven, zuchten, rusten, opnieuw beginnen. En ik kan het niet laten…

Jan Bontje 2013

 

RAW_3118

2 gedachtes over “Een column : Slaaf

  1. Jan, wat lees je dan. Goede boeken helpen je om wat minder te schrijven. Schrijven heeft te maken met jezelf theater te spelen, je voortdurend te dwingen ergens iets over te zeggen (vooral poëzie) ergens op iets reageren. Neurotisch bezigheid. Of zoals ik al dacht, de pen de gedachte vooruit holt en dat je pas later ziet wat je geschreven hebt. Een ego komt alleen uit de schrijfpen.

    Ik verbeter weinig wat ik schrijf, ik schraap liever mijn schedel kaal dan dat ik het nog eens overschrijf. Ik schrijf vaak in een veesd.

    Jan je vist naar iets. Wat, dat weet ik niet zo goed.

    Soit. Het wil voorkomen dat ik dagen doe over een zin.

    Gr

    1. Robert, ik lees echt van alles.

      Dat schrijven te maken heeft met theater spelen enz., is jouw mening. Ik denk daar anders over.

      De pen die de gedachte vooruit loopt: denk aan de surrealisten.

      Wat is een veesd? Ik ken wel het woord veest = scheet, wind, Bedoel je soms dat je vaak in een zucht en een vloek schrijft?

      Ik vis nergens naar. Maar jij?

      Soms doe ik ook dagen of zelfs weken over een zin of gedicht of columns. En soms niet, zoals je hebt gezien.

      Groet,

      Jan

Laat een reactie achter op janbontje Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s